З ВЯСКОВЫХ НАСТАЎНІКАЎ – У ВУЧОНЫЯ-ВЫНАХОДНІКІ

Будынак Крэўскай школы. 1950-ыя гады

Міхаіл Аляксандравіч Мяльгуй нарадзіўся 11 лістапада 1933 г. ў вёсцы Дуброва, што на Маладзечаншчыне. У 1951 годзе закончыў сярэднюю школу і паступіў на аддзяленне фізікі фізіка-матэматычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Адвучыўшыся, атрымаў дыплом з адзнакай і быў накіраваны ў Крэўскую сярэднюю школу ў якасці настаўніка фізікі.

ЮР'ЕВА ГАРА - ЛЕГЕНДАРНАЯ СУСЕДКА КРЭЎСКАГА ЗАМКА

Крэўскі замак і Юр'ева гара. Малюнак Рыгора Мяжуева. 2002 г.

Сярод маляўнічых крэўскіх пагоркаў сваёй веліччу і прыгажосцю вылучаецца Юр’ева гара (апошнім часам многія пачалі вымаўляць і пісаць “Юрава”). Знаходзіцца яна недалёка ад замка і па колькасці складзеных пра яе легендаў можа паспаборнічаць са сваім таямнічым суседам.

МЕСЦА, ВАРТАЕ ЎШАНАВАННЯ

 

Капліца (абведзена чырвоным) на нямецкай схеме баявых пазіцый часоў І сусветнай вайны

У 1906 годзе, праз чатыры дзесяцігоддзі пасля закрыцця царскімі ўладамі крэўскага касцёла, мясцовыя католікі дамагаюцца аднаўлення былой парафіі. Пра вяртанне вернікам будынка іх колішняга храма не магло быць і гаворкі, бо яго тады займала праваслаўная Свята-Троіцкая царква. Для вядзення набажэнстваў ім прапануюць адзін з двух складоў гэтак званага “запаснога хлебнага магазіна”.

АБРАМ КАЛІШ З КРЭВА, ЯКІ СТАЎ ДАБЛТОКЕРАМ

 

Забаўна назіраць за дзяцьмі, якія, уявіўшы сябе іншаземцамі або іншапланецянамі, з сур’ёзным выглядам пачынаюць размаўляць на нейкай выдуманай імі тарабаршчыне. Забаўна і міла. Калі ж тое робяць дарослыя, то гэта выклікае супярэчлівыя эмоцыі. У паўсядзённым жыцці такія паводзіны могуць устрывожыць, а вось са сцэны або экрана падобная балбатня, прыпраўленая сур’ёзнай мінай, найхутчэй, будзе ўспрымацца гледачамі за акцёрскае штукарства і суправаджацца смехам.

Барунская цытадэль-2. Беларуская настаўніцкая семінарыя

Будынак былога манастыра і школы базыліянаў у Барунах, у якім у пачатку 1920-ых гадоў размяшчалася Беларуская настаўніцкая семінарыя. Фота Сяргея Лушчыка

На час дзейнасці айца Міхала Пятроўскага (Спасылка) ў Барунах прыпадае і адкрыццё там беларускай настаўніцкай семінарыі. Яе шлях у гісторыі быў надзвычай кароткім, але вельмі значным і яркім.

Барунская цытадэль-1. Ксёндз-патрыёт Міхал Пятроўскі

 Баруны. Касцёл Святых Апосталаў Пятра і Паўла. Міжваенне

Гэтую мясцовасць у самым пачатку 20-ых гадоў ХХ ст. польская газета “Rzeczpospolita” злосна назвала “Барунскай Беларускай рэспублікай”, а “Glos Wileński” - “бальшавіцка-беларускай цытадэллю”. І калі першая частка прыметніка ў апошнім параўнанні – яўны цэтлік прапольскай прапаганды, то другая поўнасцю адпавядала рэчаіснасці.

Пад бел-чырвона-белым сцягам

 
Сяляне ўцякаюць з ППС, Вызвалення, Сялянскага Саюза і ўступаюць у БСРГ. Малюнак Язэпа Горыда з грамадоўскага сатырычнага часопіса “Маланка” (№ 14, 1926г.)

У міжваенны перыяд на тэрыторыі Заходняй Беларусі, якая ўваходзіла ў склад Польшчы, бел-чырвона-белы сцяг і герб Пагоня выкарыстоўваліся рознымі адукацыйнымі ўстановамі і культурніцкімі арганізацыямі. Сярод іх былі Віленская і іншыя беларускія гімназіі, Барунская беларуская настаўніцкая семінарыя, Беларускі студэнцкі саюз пры Віленскім універсітэце Стэфана Баторыя, Таварыства беларускай школы (на тэрыторыі сучаснага Смаргонскага раёна гурткі гэтай арганізацыі існавалі ў вёсках Мінкі, Ракаўцы, Гейляшы, Лоша, Шутавічы, Карналінка, Янегі, Мель, Белявічы (сумесна з жыхарамі Мацюлян і Пагарэльшчыны)). Гэтымі ж сімваламі карысталіся таксама і некаторыя палітычныя партыі, у прыватнасці - Беларуская хрысціянская дэмакратыя і Беларуская сялянска-работніцкая грамада. Прычым, апошняя прытрымлівалася рэвалюцыйна-дэмакратычных прынцыпаў, была цесна звязана з Камуністычнай партыяй Заходняй Беларусі і лічылася ў Польшчы прасавецкай.